Want kinderen vragen niet om een perfect uitgestippelde route, maar vooral om een veilige plek terwijl het soms om hen heen stormt.
Maar wat als er na de scheiding nóg iemand bijkomt?
Je ex heeft een nieuwe partner. Misschien wist je dat het eraan zat te komen, misschien kwam het als een verrassing. En misschien merk je dat je kinderen er heel verschillend op reageren.
De één vindt het meteen leuk. De ander wil er niets van weten. En soms lijkt het eerst prima te gaan, totdat er ineens boosheid, verdriet of weerstand ontstaat.
En ondertussen sta jij daar als ouder. Je wilt je kind beschermen, luisteren en er voor hem of haar zijn. Maar je wilt ook voorkomen dat je kind het gevoel krijgt te moeten kiezen. Want hoe doe je dat eigenlijk, omgaan met de nieuwe partner van je ex, zonder dat je kind tussen twee werelden terechtkomt? En waar blijven je eigen gevoelens en emoties?
Jouw gevoel mag er zijn, maar je kind hoeft het niet te dragen
Laten we beginnen met iets wat soms lastig is om toe te geven, het kan pijn doen als je ex een nieuwe partner heeft. Ook als jij degene was die de relatie beëindigde. Ook als je zelf verder bent gegaan. Ook als je oprecht wilt dat je ex gelukkig is.
Gevoelens zijn niet altijd logisch. Misschien voel je verdriet, boosheid, jaloezie of onzekerheid. Misschien voelt het alsof er ineens iemand in een leven komt dat ooit van jullie samen was. Het kan allemaal en het is allemaal goed want het zijn jouw gevoelens.
Maar kinderen voelen haarfijn aan hoe jij je voelt. Daarom is het belangrijk om een plek te zoeken waar jij jouw gevoelens kwijt kunt, bij een vriend, familielid of iemand die je vertrouwt. Je kind mag weten dat jij ook gevoelens hebt, maar hoeft niet verantwoordelijk te worden voor jouw verdriet.
Jij mag voelen wat je voelt. Je kind hoeft het niet voor je op te lossen.
Geef je kind "toestemming" om de nieuwe partner aardig te vinden
Dit is misschien wel één van de moeilijkste dingen als ouder. Zeker wanneer je zelf nog moet wennen aan het idee. Maar stel je eens voor hoe het voor je kind voelt. Misschien is de nieuwe partner van je ex aardig. Misschien doen ze leuke dingen samen. En misschien vindt je kind het fijn bij hem of haar.
Dat kan voor een kind verwarrend voelen. Want: Mag ik haar wel leuk vinden? Doet mama dan pijn als ik vertel dat we samen een leuke dag hebben gehad? Juist daarom is het zo belangrijk om bewust ruimte te geven.
Zeg bijvoorbeeld: “Ik vind het fijn als jij het fijn hebt daar. Je mag hem of haar gewoon aardig vinden.”
Daarmee geef je je kind iets heel waardevols: toestemming om van mensen te houden zonder dat daar schuldgevoel bij hoeft te komen. Kinderen zijn vaak ontzettend loyaal aan hun ouders en kunnen zich gevangen voelen tussen verschillende gevoelens. Door ruimte te geven, haal je een deel van die last van hun schouders.
En uiteraard is het ook voor iedereen anders hoe je jezelf hierbij voelt. Je kunt het ook vanuit liefde bekijken, nog meer liefde voor je kind, nog iemand die er voor je kind kan zijn en waarmee je kind kan delen. Vaak hangt het alleen wel ook af van hoe je scheiding is verlopen en hoe de omgang met je ex partner is. Maar in veel gevallen is een nieuwe partner ook een hele mooie aanvulling.
Luister naar wat je kind vertelt, zonder meteen een oordeel klaar te hebben
Soms komt je kind thuis met verhalen over de nieuwe partner. Misschien zijn het leuke verhalen. Misschien minder leuke. Probeer dan eerst gewoon te luisteren.
Je hoeft niet meteen te zeggen: “Oh, wat leuk!” als je dat helemaal niet zo voelt. Maar probeer ook niet direct te reageren met: “Dat vind ik echt belachelijk” of “Zie je wel, ik zei toch dat het niet goed zat.” Vraag liever: “Hoe vond jij dat?”
Die vraag geeft je vaak veel meer informatie dan het verhaal zelf. Want uiteindelijk gaat het erom hoe jouw kind de situatie beleeft. Misschien vertelt je kind dat de nieuwe partner streng is, maar vindt hij dat eigenlijk helemaal niet erg. Misschien zegt je dochter dat ze niet mee mocht bepalen wat ze gingen eten, terwijl daaronder eigenlijk een gevoel van onzekerheid zit. Kijk dus verder dan alleen de woorden. Kinderen laten gevoelens vaak zien in hun gedrag of verpakken ze in kleine verhalen.
Je hoeft geen beste vrienden te worden
Het kan fijn zijn als jij en de nieuwe partner van je ex goed met elkaar kunnen omgaan. Maar laten we eerlijk zijn: dat hoeft niet altijd vanzelf te gaan. Je hoeft geen beste vrienden te worden. Je hoeft niet gezellig met elkaar op vakantie. En je hoeft ook niet te doen alsof alles fantastisch is als dat nog niet zo voelt.
Wat wel belangrijk is, is respect. Respect voor elkaars rol in het leven van je kind. Respect voor grenzen. En vooral: proberen te voorkomen dat je kind het gevoel krijgt dat er strijd is tussen de volwassenen om hem of haar heen. Soms is een vriendelijk knikje bij een overdracht al genoeg. Soms groeit het contact langzaam. En soms blijft het vooral praktisch en zakelijk. Ook dat is oké.
Maak van je kind geen boodschapper
Het is zo verleidelijk. Zeker als je niet makkelijk met je ex communiceert.
“Wil je tegen papa zeggen dat…”
“Vraag jij eens aan haar hoe laat…”
Maar voor je kind kan dat voelen alsof het een taak krijgt die helemaal niet van hem of haar is. Kinderen hoeven geen postbode te zijn tussen volwassenen. Ook niet als het over de nieuwe partner gaat. Als er iets geregeld moet worden, probeer dat dan rechtstreeks met je ex te bespreken. Zo blijft de rol van je kind wat hij of zij hoort te zijn: gewoon kind zijn.
Wat als je kind de nieuwe partner niet leuk vindt?
Ook dat kan gebeuren. En dan is het belangrijk om twee dingen tegelijk vast te houden.Aan de ene kant wil je voorkomen dat je kind het gevoel krijgt dat het moet wennen aan iets waar het zich echt niet prettig bij voelt. Aan de andere kant hoeft een kind niet te bepalen met wie zijn of haar ouder een relatie heeft.Luister daarom goed naar wat er achter de weerstand zit.
Mist je kind zijn vader of moeder alleen? Voelt het alsof de nieuwe partner alle aandacht krijgt? Is het bang dat het eigen gezin definitief voorbij is? Of is er iets concreets gebeurd waardoor je kind zich niet fijn of veilig voelt? Blijf rustig vragen en luisteren.
Je kunt bijvoorbeeld zeggen: “Je hoeft hem of haar niet meteen leuk te vinden. Maar ik wil wel graag begrijpen wat jij moeilijk vindt.” Zo geef je ruimte aan het gevoel, zonder dat je meteen een oordeel velt over de andere situatie.
Geef je kind tijd om te landen wanneer het weer thuis is
Wanneer je kind terugkomt van je ex, is het misschien verleidelijk om van alles te willen weten. Zeker als de nieuwe partner erbij was.
“Was hij er ook?”
“Wat hebben jullie gedaan?”
“Hoe ging het met haar?”
Maar voor een kind kan dat voelen als een kruisverhoor. Of erger nog: alsof het antwoord moet geven op een vraag waar jij misschien zelf al een gevoel bij hebt.Zeg liever gewoon: “Fijn dat je er weer bent.”
Geef je kind de tijd om weer even te landen. Als er iets is wat het wil vertellen, komt dat vaak vanzelf. En als je kind vertelt over een leuke dag met de nieuwe partner, probeer dan te onthouden: dat jouw kind het fijn heeft gehad, is geen verlies voor jou. Kinderen leven na een scheiding in twee werelden. Beide werelden mogen bestaan en waardevol zijn voor je kind.
Houd vast aan jullie eigen rituelen
Juist wanneer er aan de andere kant iets verandert, kan het fijn zijn als er bij jou ook dingen zijn die hetzelfde blijven.
Dat hoeft niets groots te zijn. Misschien eten jullie op woensdagavond samen iets lekkers. Misschien kijken jullie altijd nog even een serie voor het slapen. Of misschien is er, zoals ik in de vorige blog schreef, een vast moment om even te landen na een overgang. Die kleine rituelen geven kinderen houvast. Niet omdat alles hetzelfde moet blijven, maar omdat ze voelen: hier ben ik thuis, hier weet ik wat ik kan verwachten.
Laat jouw kind niet kiezen tussen jullie
Een kind kan van jou houden én van de nieuwe partner van je ex. Het kan jou missen en het tegelijkertijd fijn hebben bij de ander. Het kan boos zijn op zijn vader en toch heel veel van hem houden.
Gevoelens zijn niet óf-óf. En juist dat is soms moeilijk voor ons als volwassenen om te onthouden. Probeer je kind daarom nooit te vragen wie het liever heeft of waar het liever is. Ook subtiele opmerkingen kunnen een kind het gevoel geven dat het moet kiezen.
Wat je wél kunt zeggen is: “Je hoeft bij mij niet te kiezen. Je mag gewoon vertellen hoe het bij papa of mama is. Alles wat jij voelt, mag er zijn.”
Een laatste gedachte van hart tot hart
Misschien is de nieuwe partner van je ex op dit moment nog een gevoelig onderwerp. Misschien doet het pijn. Misschien gaat het eigenlijk best goed. Misschien wisselt het per dag. Dat is allemaal oké.
Je hoeft niet meteen enthousiast te zijn om je kind toch de ruimte te geven. Je hoeft de nieuwe partner niet aardig te vinden om respectvol te kunnen zijn. En je hoeft niet alle antwoorden te hebben. Wat jouw kind vooral nodig heeft, is een ouder bij wie het veilig kan vertellen. Over de leuke dingen én de moeilijke dingen. Zonder bang te hoeven zijn dat jij verdrietig, boos of teleurgesteld wordt.
Dat betekent niet dat je geen gevoelens mag hebben. Juist niet. Maar probeer je kind niet verantwoordelijk te maken voor die gevoelens. Want misschien is dat wel één van de grootste cadeaus die je je kind kunt geven na een scheiding: de vrijheid om van alle belangrijke mensen in zijn of haar leven te mogen houden.
Ook als dat soms een beetje pijn doet. Want uiteindelijk gaat het niet om wie er gelijk heeft, wie het beste met de situatie omgaat of hoe snel iedereen gewend is aan het nieuwe normaal. Het gaat om een kind dat mag opgroeien met de wetenschap: ik hoef niet te kiezen, ik mag voelen wat ik voel en mijn ouders blijven van mij houden. En misschien is dát wel de basis van het nieuwe wij.
Foto: Elizabeth Heijblom Fotografie